ေရွးဦးအရြယ္ပညာတတ္ေျမာက္ျခင္းကို ျမွင့္တင္ေပးမည့္ ဘာသာစကား(၂)မ်ိဳးသံုးစာအုပ္မ်ား

Text by Ruth Ayisi

Photos by Nyan Zay Htet

မိခင္ျဖစ္သူ ေဒၚမိုးဝင္း ႏွင့္ (၃) ႏွစ္အရြယ္ သမီးေလးျဖစ္သူ ေဆာင္းနဒီခိုင္ တို႔သည္ စိမ္းလန္းစိုေျပေသာ စိုက္ခင္းမ်ားကို ျဖတ္၍ေဖာက္ထားေသာ ေျမနီလမ္းက်ဥ္းေလး အတိုင္း အနည္းငယ္ လမ္းေလွ်ာက္ျပီးေနာက္  ေန႔ကေလးထိန္းေက်ာင္းသို႔  ေရာက္ရွိ ခဲ့ပါသည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ မိုးတိမ္ မ်ား မဲေမွာင္လာက စတင္မိုးရြာလာပါေတာ့သည္။ ယေန႔အဖို႔ အျပင္ထြက္၍ ကစားစရာ ဖရိန္မ်ားေပၚတက္၍ ေသာ္လည္းေ ကာင္း ေလွ်ာစီး၍ ေသာ္လည္းေကာင္း  ေဆာ့ကစားႏိုင္ေတာ့မည္ မဟုတ္ေသာ္လည္း ေဆာင္းနဒီခိုင္သည္ စိုးရိမ္မႈ ရွိပံုမေပၚေပ။

ဓမၼတာလာျခင္းအေၾကာင္း ရွမ္းျပည္နယ္တြင္ ေလ့လာျခင္း

ေရးသားသူ - တင္ထက္ပိုင္

©UNICEF Myanmar/2019/Minzayar Oo

ကြတ္ခိုင္၊ ရွမ္းျပည္နယ္ - ဆိုင္းနမ္ဟာ ေနရပ္စြန္႔ခြာတိမ္းေရွာင္သူမ်ား ေနထိုင္ရာစခန္းထဲက သူ႔ရဲ႕ အိမ္ေလးအနီးမွာ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႔အတူ ကစားေနတုန္း ႐ုတ္တရက္ သူ႔ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ တစ္ခုခု ထူးျခားေနတာကို ခံစားမိလိုက္ပါတယ္။ သူက အိမ္သာဆီကုိ အလ်င္အျမန္ေျပးသြားၿပီးတဲ့အခါ သူ႔အတြင္းခံေပၚမွာ ေသြးေတြစြန္းေနတာကို ေတြ႔လိုက္ပါတယ္။  အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက သူက အသက္ ၁၃ ႏွစ္ျဖစ္ၿပီး ဘာလုပ္ရမလဲဆိုတာ မသိခဲ့ပါဘူး။

ဆိုင္းနမ္က “ကၽြန္မေတာ့ မေကာင္းတာတစ္ခုခုျဖစ္ေနၿပီလို႔ ထင္ခဲ့မိတယ္”လို႔ သူ႔ရဲ႕ပထမဆုံး ဓမၼတာလာစဥ္ကအခ်ိန္ကို အမွတ္ရၿပီး ျပန္ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။ ေၾကာက္လည္းေၾကာက္၊ စိတ္လည္း ရႈပ္ေထြးေနရင္း အေဖနဲ႔ အစ္ကုိေတြ အိမ္ကထြက္သြားခ်ိန္အထိ ေစာင့္ၿပီးမွ အေမ့နားကုိ တိုးတုိးေလး ကပ္ၿပီးေမးခဲ့ရပါတယ္။
မိန္းကေလးအမ်ားစုအတြက္ ရင္းႏွီးပါတယ္ဆုိတဲ့ အမ်ဳိးသမီး မိသားစုဝင္အခ်င္းခ်င္းၾကားမွာေတာင္ ရာသီလာတယ္ဆုိတာ ေဆြးေႏြးဖို႔လြယ္တဲ့ ကိစၥတစ္ခုမဟုတ္ပါဘူး။

ပထမဆုံးဓမၼတာမလာခင္မွာ ရာသီေသြးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အသိပညာေတြ၊ ဗဟုသုတေတြမရွိၾကတဲ့အတြက္ မိန္းကေလးေတြဟာ ရာသီေသြးစလာတဲ့အခ်ိန္မွာ ရွက္ရြံြ႕တာ၊ စိတ္ဓာတ္က်တာမ်ဳိး၊ အရွက္ကြဲသလိုမ်ဳိး ေတြ ခံစားၾကရတတ္တယ္။

ကခ်င္ျပည္နယ္ရွိ စာသင္ေက်ာင္းမ်ား တြင္ ေရ၊ ပတ္ဝန္းက်င္ ႏွင့္ တစ္ကိုုယ္ေရသန္႔ရွင္းေရး စီမံခ်က္

By Agostino Munyiri 

ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ျမန္မာ၊ ၂၀၁၉  ခုုႏွစ္ ဇူလိုုင္လ — ကခ်င္ျပည္နယ္ မိုုးညွင္းျမိဳ႕နယ္မွ ဟိုုပင္အေရွ႕ကြက္သစ္ေက်ာင္းကိုု စီမံခန္႔ခြဲေနျပီး အလုုပ္တြင္ စိတ္အားထက္သန္ကာ စိတ္ႏွစ္ျမဳပ္လုုပ္ေဆာင္တတ္ေသာ သားသမီး(၂) ဦး၏ဖခင္ျဖစ္သူ ဦးေအာင္ေက်ာ္ထြန္းသည္ ရပ္ရြာလူထုုမွ ေလးစားအသိအမွတ္ျပဳခံရသူျဖစ္သည္။ ၂၀၁၇ ခုုႏွစ္တြင္ ရပ္ရြာလူထုုက ေရ၊ ပတ္ဝန္းက်င္ ႏွင့္ တစ္ကိုယ္ေရသန္႔ရွင္းေရး ေကာ္မတီ (Water, Sanitation and Hygiene (WASH) committee) ႏွင့္ စာသင္ေက်ာင္းမ်ားတြင္လုပ္သည့္ WASH စီမံခ်က္  (WinS project) အတြက္ ေဒသခံ ေခါင္းေဆာင္ကိုု မဲေပးေရြးခ်ယ္ခဲ့ ၾကသည္။

ကခ်င္ျပည္နယ္ မိုုးညွင္းျမိဳ႕အေရွ႕ကြက္သစ္ေက်ာင္းရွိ လက္ေဆးသည့္ ေန ရာ ေဘးတြင္ မတ္တပ္ရပ္ေနသည့္
ဦးေအာင္ေက်ာ္ထြန္း©UNICEF Myanmar/2018/ Nyan Zay Htet

အေရးေပၚလိုအပ္ေနသည့္ ေသာက္သံုးေရမ်ားကို ေလွျဖင့္ပို႔ေပးျခင္း

ေရးသားသူ Ye Lat Yi ႏွင့္ Kris Cahyanto

ျမန္မာ၊ ဇြန္လ ၂၀၁၉။

စစ္ေတြ၊ ရခိုင္ျပည္နယ္ - ယခုႏွစ္သည္ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ေရ အလြန္ရွားပါးသည့္ ႏွစ္ျဖစ္ပါသည္။ ယခုအခ်ိန္ထိ မိုးမရြာႏိုင္ေသးေပ။ ယခုလို ေျခာက္ေသြ႔သည့္ ေႏြကာလ တာရွည္ျခင္းေၾကာင့္ မိုးေရသိုေလွာင္ထား သည့္ ေရကန္မ်ားလည္း ေရခန္းေျခာက္လုနီးပါး ျဖစ္ေနေလသည္။ ရခိုင္ျပည္နယ္ ေက်းလက္ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးဌာန ၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ေက်းရြာ ၅၀ ထက္ ပိုၿပီး ေရရွားပါးသည့္ ျပႆနာကို ၾကံဳေတြ့ေနၾကရ ပါသည္။

ဧၿပီလ ၂၀ ရက္ မွ စတင္၍ ယူနီဆက္သည္ အေနာက္ရြာ စခန္းသို႔ ေရ ၃၅ ကုဗမီတာခန္႔ ေန႔စဥ္ သယ္ပို႔ေပးေနခဲ့ပါသည္။
©UNICEF Myanmar/2019/Maung Maung Oo

အေနာက္ရြာစခန္းတြင္ ေနထိုင္ေနရသည့္ ေရႊ ႔ေျပာင္းေနထိုင္သူ ေဒၚေဇာ္ရီနမ္ခါတာသည္ ကေလး ရွစ္ေယာက္ မိခင္ တစ္ေယာက္ျဖစ္ၿပီး  ေန႔စဥ္ေရထုတ္ရန္ ျပရသည့္ ေဗာက္ခ်ာႏွင့္အတူ ေရထည့္သည့္ အိုး တို႔ကို သယ္ယူလိုက္ၿပီးေနာက္ မနက္ႏွင့္ေန႔လည္ခင္းမ်ားတြင္ စခန္းတြင္း ေရျဖန္႔ေဝေပးသည့္ ေနရာသို႔ ေရ ခြဲတမ္း ရယူရန္ အျခားသူမ်ားႏွင့္ ဝင္ေရာက္ တန္းစီလိုက္ပါသည္။

အရြယ္ေရာက္သူေတြလည္း ကစားရင္းနဲ႔သင္ယူၾကမယ္

ေရးသားသူ ေမသက္သက္ဦး (Liza)

ေမလရဲ႕ နံနက္ခင္းတစ္ခုမွာ စာသင္ခန္းတစ္ခုထဲကေန စူးစူးဝါးဝါးအသံေတြ၊ ေအာ္သံေတြ၊ သီခ်င္းဆုိသံေတြနဲ႔ တိရစာၦန္အေကာင္ေလးေတြရဲ႕အသံေတြၾကားလုိက္ရပါတယ္။ ထိန္းလို႔မႏုိင္တဲ့ ကေလးငယ္တစ္စုရဲ႕ အသံေတြလုိ႔ထင္ခ်င္စရာပါ။ ဒါေပမဲ့ မဟုတ္ပါဘူး ဒါက လူႀကီးေတြရဲ႕ အသံျဖစ္ပါတယ္။ သူတုိ႔က သ႐ုပ္ေဆာင္ၾကတယ္။ ကေလးေတးကဗ်ာေတြဆုိၾကတယ္။ ၿပီးေတာ့ဂိမ္းေတြကစားၾကပါတယ္။

တခ်ဳိ႕က စကားနားေထာင္ၿပီးလုိက္လုပ္တဲ့ကေလးေတြပုံစံ၊ တခ်ဳိ႕က ေႏွာင့္ယွက္ေပးတဲ့ ကေလးေလးေတြရဲ႕ ပုံစံလုပ္ၾကတဲ့အခ်ိန္မွာ တျခားအဖြဲ႔တစ္ခုကေတာ့ အမူအရာေတြကုိ ေစာင့္ၾကည့္ၾကပါတယ္။ ၿပီးတဲ့အခါ သင္တန္းသားအားလုံးက ကေလးငယ္ေတြရဲ႕ သင္ခန္းစာအေပၚ သူတို႔ဘယ္ေလာက္ေကာင္းေအာင္ စီမံခန္႔ခြဲႏုိင္ခဲ့သလဲဆုိတာကုိ အဖြဲ႔လုိက္ တက္တက္ၾကြၾကြ အတူတူေဆြးေႏြးၾကည့္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံရွိ ပဋိပကၡျဖစ္ပြားရာေဒသမ်ားမွ အာဟာရခ်ဳိ႕တဲ့မႈေတြအတြက္ စဥ္းစားကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းျခင္း

ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ေမလ ၁၄ ရက္ - ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္လခန္႔ကစၿပီး အသက္ ၁၈ လအရြယ္ ႏူးရ္ဘူရွာေလးဟာ ျပင္းထန္အာဟာရခ်ဳိ႕တဲ့ေဝဒနာခံစားေနရတဲ့အတြက္ ယူနီဆက္အဖြဲ႔ႀကီးက ပံ့ပိုးေပးထားတဲ့ ေမာင္ေတာ ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးမႈ တိုက္ဖ်က္ေရးအဖြဲ႔ ျပင္ပလူနာဌာန ကုထုံးအစီအစဥ္ (OTP) ကေန ျဖည့္စြက္အာဟာရေတြနဲ႔ ကုထုံးေတြကို လက္ခံရယူလ်က္ရွိပါတယ္။

အစီအစဥ္ကို စတင္ေရာက္ရွိလာခဲ့ခ်ိန္က ႏူးရ္ဘူရွာရဲ႕ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ဟာ ခုနစ္ကီလိုဂရမ္ပဲ ရွိပါတယ္။ ကုထုံးရဲ႕ ေက်းဇူးေတြေၾကာင့္ သူ႔ရဲ႕ကိုယ္အေလးခ်ိန္နဲ႔ ဘက္စုံအေျခအေနေတြ တျဖည္းျဖည္း တိုးတက္လာခဲ့ၿပီလို႔ မိခင္ျဖစ္သူ ေဒလ္ေကယက္စ္ ကေျပာျပပါတယ္။ သူက အခုဆုိရင္ ပိုၿပီးေဆာ့တတ္လာၿပီး သူ႔အေလးခ်ိန္လည္း တစ္ကီလုိဂရမ္ေတာင္ တက္လာတယ္လို႔ ေဒလ္ေကယက္စ္က အၿပဳံးေတြနဲ႔ ေျပာျပလာပါတယ္။

ေမာင္ေတာျမိဳ႕ရွိ အသက္ ၁၈ လအရြယ္ ႏူးရ္ဘူရွာ
©UNICEF Myanmar/2019/Khin Moe Aye

ေက်ာင္းပတ္ဝန္းက်င္ႏွင့္ သန္႔ရွင္းေရး အလုပ္ႏိုင္ဆံုးသူမ်ားအား မယ္သန္႔ရွင္းႏွင့္ ေမာင္သန္႔ရွင္းဆု ခ်ီးျမွင့္

စာေရးသူ - ခင္မာဝင္းႏွင့္ ေအးမာေဇာ္

မတ္လ ၂၀၁၉၊ ျမန္မာ - (၇) ႏွစ္ အရြယ္ မဟန္စုလြင္ေလး တစ္ေယာက္ “မယ္သန္႔ရွင္း” ဆု ရသျဖင့္ အင္မတန္ ဂုဏ္ယူဝမ္းေျမာက္ေနေလသည္။

“တျခား သူငယ္ခ်င္းေတြလည္း တစ္ကိုယ္ေရသန္႔ရွင္း ပိုျပီးလုပ္လာေအာင္ သမီးက ကူညီေျပာျပေပးႏိုင္လို႔ အရမ္းေပ်ာ္တယ္။” ဟု မဟန္စုလြင္ က ေျပာျပပါသည္။

ကယားျပည္နယ္၊ ဒီေမာဆိုျမိဳ႕နယ္ရိွ ဆင္ေတာင္အလယ္တန္းေက်ာင္းတြင္ လစဥ္၊လတိုင္း ေက်ာင္းသား၊ ေက်ာင္းသူမ်ား၏ ေန႔စဥ္ ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ပံုမ်ားကို ေစာင့္ၾကည့္ျပီး “ေမာင္သန္႔ရွင္း” ႏွင့္ “မယ္သန္႔ရွင္း” ခ်န္ပီယံ ဆုမ်ား ခ်ီးျမွင့္ေပးေနျခင္းျဖစ္ပါသည္။ အဆိုပါ ဆုသည္ ေရႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္သန္႔ရွင္းေရး၊ တစ္ကိုယ္ေရ သန္႔ရွင္းေရးႏွင့္ ဆိုင္သည့္ အသိပညာေပးလုပ္ေဆာင္မႈမ်ားကို အားေပးသည့္ ယွဥ္ျပိဳင္မႈ ပံုစံတစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ အဆိုပါ ေက်ာင္းတြင္ ယူနီဆက္၏ အကူအညီျဖင့္ ပတ္ဝန္းက်င္သန္႔ရွင္းေရး ပစၥည္းမ်ား ပံ့ပိုးတပ္ဆင္ေပးျပီးေနာက္ အဆိုပါ တစ္ကုိယ္ေရသန္႔ရွင္းဆိုင္ရာဆုကို ေပးခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ထိုေနာက္ပိုင္းတြင္ ျဖစ္လာသည့္ အေျပာင္းအလဲမ်ားကို ျမင္ရျပီး စိတ္အားထက္သန္ေနသည့္ ဆရာမ ေဒၚျမင့္လိႈင္မွ သူျမင္ေတြ႔ရသည္မ်ားကို ေျပာျပပါသည္။

ဆရာမေဒၚျမင့္ျမင့္လိႈင္၊ မဟန္စုလြင္(လယ္) ႏွင့္ သူငယ္ခ်င္းတို႔တြဲ၍ ကယားျပည္နယ္ရိွ ေက်ာင္းတြင္ ဓာတ္ပံုရိုက္ခံေနစဥ္။ 

©UNICEF Myanmar/2019/ Khin Mar Win