Thursday, January 16, 2020

ကလေးငယ်တွေကို ကောင်းကောင်းမွန်မွန် ကျွေးနိုင်ဖို့ မိဘတွေရဲ့ ယုံကြည်မှု တည်ဆောက်ခြင်း

Alessia Radice

မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ဖျား ချင်းပြည်နယ်ရဲ့ ထန်မွာန် (Thangmual) တောင်ကုန်းတွေပေါ်က မနုလွန်းတစ်ယောက် သူ့ရဲ့ ခုနစ်နှစ်အရွယ်သမီးငယ်လေးကို ကျန်းကျန်းမာမာ ထက်ထက်မြက်မြက်နဲ့ ကြီးပြင်းလာဖို့မျှော်လင့်မိပါတယ်။ အမေအများစုလိုပဲ မနုလွန်းဟာလည်း သူ့သမီးလေးကို အကောင်းဆုံးတွေပဲဖြစ်စေချင်တယ်ဆိုပေမဲ့ ဒီလိုကလေးအရွယ်သေးသေးလေးကို နည်းမှန်လမ်းမှန်နဲ့ဘယ်လိုကျွေးရမလဲဆိုတာကို သေချာမသိဘူးဖြစ်နေပါတယ်။
 မနုလွန်းက သူမရဲ့သမီးလေး၊ ခင်ပွန်း၊ ယောက္ခမ၊ ၁၂ နှစ်အရွယ် တူလေးတစ်ယောက်ရယ်နဲ့အတူ သစ်သားအိမ်လေးတစ်လုံးမှာ နေကြပါတယ်။ သူက ဆီနဲ့ဆန်ကို ဈေးထဲကနေ ဝယ်လေ့ရှိပေမဲ့ သူတို့ မိသားစုအတွက် စားစရာအများစုက သူတို့အိမ်က စိုက်ခင်းနဲ့ ယောက်ျားဖြစ်သူ အလုပ်လုပ်တဲ့ လယ်ထဲကနေရတာ များပါတယ်။

သူမရဲ့ခုနစ်နှစ်အရွယ် သမီးငယ်ကိုအစာကျွေးနေတဲ့ မနုလွန်း။
©17 Triggers/ Myanmar/2019/Camilla Zanzanaini 
အာဟာရအကြောင်း သိရှိစေဖို့အတွက် မနုလွန်းဟာ တီးတိန်က အရန်သားဖွားဆရာမတွေ ဦးစီးတဲ့ ဒေသခံအမျိုးသမီး အဖွဲ့ဆွေးနွေးပွဲကို တက်ရောက်ဖြစ်ခဲ့ ပါတယ်။ သူမရဲ့ယောက္ခမဖြစ်သူကလည်း သူ့အပေါ် သြဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိတယ်။ သူ့ကလေးကို ဘာတွေကျွေး သင့်တယ်၊ ဘာတွေမကျွေးသင့်ဘူး၊ အစာကို ဘယ်လို ပြင်ဆင်ရမယ် စတာတွေပြောလေ့ရှိပါတယ်။

Tuesday, December 10, 2019

မီးဖိုချောင်မှသည် စာသင်ခန်းဆီသို့

ရေးသူ Ruth Ayisi

၁၄ နှစ်သမီးလေး ခင်ခင်လှတစ်ယောက် ကောက်ညှင်းပေါင်းပေါင်းနေတဲ့အချိန်။ သူ့ရဲ့နေ့စဉ်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ် အလုပ်တွေ ရုတ်တရက်ပြောင်းလဲသွားတော့မယ့်အချိန်ပေါ့။ “အမေက ကျွန်မကို ကျောင်းတက်ချင်လားလို့မေးတယ်” လို့ အဲဒီအချိန်ကိုပြန်စဉ်းစားမိပြီး မျက်လုံးဝိုင်းကြီးတွေနဲ့ ခင်ခင်လှတစ်ယောက် ပြုံးပြီးပြောပြပါတယ်။

©UNICEF Myanmar/2019/Ruth Ayisi

လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်နှစ် သူ့အသက် ၁၂ နှစ်မှာ ခင်ခင်လှအတွက် ဘဝမှာ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် စာသင်ဖို့အခွင့်အရေးတစ်ခုရခဲ့ပါတယ်။ “ကျွန်မကျောင်းတက်လို့ရမလားလို့ အမေ့ကိုမေးနေခဲ့တာ ကြာပါပြီ” လို့ခင်ခင်လှက ပြောပါတယ်။ သူက သူ့အခြေအနေကြောင့် စာဖတ်တတ်ဖို့ စာရေးတတ်ဖို့ မျှော်လင့်ချက်ကို လက်လျှော့လုနီးပါးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်လို့ ဆိုတယ်။ “ကျွန်မစာသင်ချင်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ အမေဈေးရောင်းဖို့အတွက် ကောက်ညှင်းပေါင်းကူပေါင်းပေးမှဖြစ်မယ်ဆိုတာ ကျွန်မသိတယ်။” 

Wednesday, December 4, 2019

ရန်ကုန်မြို့ပြရှိ ပြင်းထန်အာဟာရချို့တဲ့ဝေဒနာခံစားနေရတဲ့ ကလေးငယ်များဆီရောက်ရှိနိုင်မယ့် အခွင့်အရေးတစ်ခု


ရေးသားသူ - နေထွန်းကျော်နှင့် Elin Nilsson ၊ ယူနီဆက် ကျန်းမာရေးနှင့်အာဟာရကဏ္ဍ၊ မြန်မာ

UNICEF Myanmar/2019/Nyan Zay Htet

ပေါင်မပြည့်ဘဲမွေးဖွားလာခဲ့တဲ့ ခန့်သူကျော်လေးဟာ မကြာခဏဖျားလိုက်၊ ဝမ်းသွားလိုက်၊ အန်လိုက်ဖြစ်တတ်တဲ့ ချူချာတဲ့ ကလေးငယ်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ မိဘတွေဖြစ်တဲ့ ဒေါ်မြတ်သူဇာနဲ့ ဦးနိုင်ရဲဦးတို့ဟာ သူ့ရဲ့ရောဂါအမျိုးမျိုးအတွက် ဒေသန္တရ ကျန်းမာရေးဌာနကို မကြာခဏသွားပြရလေ့ရှိပါတယ်။

ရန်ကုန်မြို့ လှိုင်သာယာမြို့နယ်က အခြေခံကျန်းမာရေးဌာနမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ သားဖွားဆရာမ ဒေါ်မိမိထွေးက ခန့်သူကျော်နဲ့သူ့မိဘတွေကို အဲဒီအချိန်တုန်းက ကူညီပေးခဲ့သူဖြစ်ပါတယ်။ “ကျွန်မ ခန့်သူကျော်ကို ပထမဆုံးစတွေ့တဲ့အချိန်မှာ ကလေးက တော်တော်လေးပိန်တယ်။ အမြဲဖျားတယ်။ ဝမ်းသွားပြီးအန်တယ်။ နောက်ဆုံး သူကဆိုးဆိုးရွားရွားကို အားနည်းလာခဲ့တယ်” လို့ သားဖွားဆရာမက ရှင်းပြခဲ့တယ်။ “သူနဲ့ရွယ်တူကလေးတွေနဲ့စာရင် သူ့ရဲ့ကြွက်သားဖွံ့ဖြိုးမှုက နှေးနေခဲ့တယ်” လို့လည်း ဖြည့်စွက်ပြောပြပါတယ်။ အသက် ၃၂ နှစ်အရွယ်မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်မြတ်သူဇာက သားကိုအတတ်နိုင်ဆုံး ပြုစုစောင့်ရှောက်ခဲ့ပေမဲ့လည်း ခန့်သူကျော် ကိုးလသားအရွယ်မှာတော့ ပြင်းထန်အာဟာရချို့တဲ့ရောဂါ (SAM) ခံစားနေရတာကို သိရှိလာခဲ့ပါတယ်။ 

Tuesday, August 27, 2019

ကပ္ေဘးဒဏ္ခံႏုိင္ရည္ရွိတဲ့ ရပ္႐ြာအသိုက္အဝန္းမ်ား တည္ေဆာက္ႏုိင္မည့္နည္းလမ္းမ်ားကို မွ်ေဝေပးျခင္း

ေရးသားသူ - Kap Za Lyan

မုတ္သုံရာသီ စတင္လာၿပီျဖစ္တဲ့အတြက္ ခ်င္းျပည္နယ္ ဟားခါးခ႐ိုင္ပညာေရးမွဴး႐ုံးက လက္ေထာက္ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ဦးေရႊလင္းက ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြကို အရင္ကထက္ပိုၿပီး ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ ျပင္ဆင္ထားႏိုင္ဖို႔ နည္းလမ္းေတြကို အႀကံေပးေျပာၾကားထားပါတယ္။

©UNICEF Myanmar/2016/Daniele Romeo
အထူးသျဖင့္ မိုးက တစ္ပတ္ေက်ာ္ ဆက္တုိက္ရြာသြန္းၿပီဆုိရင္ ျဖစ္လာတတ္တဲ့ ေျမၿပိဳတာေတြနဲ႔ ေရျပြန္ေတြ ေရေျမာင္းေတြကို သန္႔ရွင္းေအာင္ထားဖို႔ အေရးႀကီးတဲ့အေၾကာင္းေတြကိုလည္း သတိေပးထားပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး မိုးႀကိဳးပစ္တာနဲ႔ ဆုိင္ကလုံးမုန္တုိင္းေတြအပါအဝင္ မုန္တိုင္းတုိက္ေနခ်ိန္မွာ လုပ္ထားရမယ့္ ႀကိဳတင္ကာကြယ္မႈေတြကိုလည္း ေျပာျပတယ္။

ေက်ာင္းသားမ်ား၏ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္မႈ အလားအလာကို ျပန္လည္ေဖာ္ေဆာင္ေပးမည့္ ေက်ာင္းတြင္းအသင္းမ်ား

ေရးသားသူ - Ruth Ayisi
ဓာတ္ပံု - Nyan Zay Htet

မည္သို႔ပင္ အခက္အခဲမ်ား ရိွပါေစ ေက်ာင္းဆက္ေနရန္ ဆံုးျဖတ္လိုက္သည့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္ကေလးႏွစ္ဦး 


ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေလးေတြ ဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္ေရာက္လာတဲ့ အခ်ိန္မွာ ေက်ာင္းဆိုသည့္ အရာသည္ အထူးသျဖင့္ ခ်ိဳ႕တဲ့သည့္ မိသားစုမွလာသည့္သူမ်ားအတြက္  ဝန္ထုပ္ဝန္ပိုးတစ္ခုကဲ့သို႔ ျဖစ္လာတတ္ပါသည္။  ျမန္မာႏိုင္ငံရိွ ဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္ ကေလးငယ္ ၁၀ ေယာက္လွ်င္ တစ္ေယာက္သည္ ေက်ာင္းမေနရသည့္ ကေလးျဖစ္တတ္ျပီး အထူးသျဖင့္ မိန္းကေလးမ်ားထက္  ေယာက်ာ္းေလးမ်ားသည္ ေက်ာင္းထြက္ရသည့္ ႏႈန္း ပိုမ်ားတတ္ပါသည္ [1] ။  

Friday, August 23, 2019

ကၽြန္ေတာ္တို႔ကေလးငယ္ေတြရဲ႕ သဘာဝနဲ႔ အနာဂတ္အတြက္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္း

ေရးသားသူ- ေက်ာ္လြင္လတ္၊ ပညာေရးအရာရွိ၊ ယူနီဆက္

လုပ္ငန္းခြင္ဆရာနည္းျပသင္တန္းတစ္ခုကုိ ၾကည့္႐ႈဖုိ႔သြားေရာက္ခဲ့တဲ့ ကြင္းဆင္းေဆာင္ရြက္မႈတစ္ခု

ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ျမန္မာႏုိင္ငံ - ျမန္မာႏုိင္ငံေျမာက္ပိုင္း ကခ်င္ျပည္နယ္ ပူတာအုိခ႐ိုင္မွာရွိတဲ့ ဆြမ္ပရာဘြန္ဆုိတဲ့ ၿမိဳ႕ငယ္ေလးကို သြားတဲ့လမ္းဟာ လမ္းျပင္ေနတဲ့အတြက္ ႏွစ္ခါေလာက္ရပ္ေစာင့္ခဲ့ရတာကလြဲၿပီး ပုံမွန္ထက္ ပိုေကာင္းေနခဲ့ပါတယ္။ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္အထက္ မီတာ ၂၀၀၀ ေလာက္မွာရွိတဲ့ ေတာင္ထူထပ္ၿပီး ေလထန္တဲ့ ဒီေဒသရဲ႕လမ္းေတြဟာ တစ္ႏွစ္ပတ္လုံး မိုးရြာသြန္းေနတဲ့အတြက္ ရႊံ႕ထူၿပီးေခ်ာ္ႏုိင္တဲ့ အလားအလာသိပ္မ်ားပါတယ္။

©UNICEF Myanmar/2016/Khine Zar Mon
လမ္းျပင္တာကိုေစာင့္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ဆုိင္ကယ္ေနာက္ဘီးကၽြတ္ေပါက္လုိ႔ ဖာေနတဲ့ အားကစားဝတ္စုံဝတ္ထားတဲ့ အမ်ဳိးသမီးႏွစ္ဦးနဲ႔ဆုံခဲ့တယ္။ သူတုိ႔က ဆရာမေတြျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း၊ သူတို႔တက္ခဲ့တဲ့ လုပ္ငန္းခြင္ဆရာနည္းျပသင္တန္းအတြက္ ေရးေျဖစာေမးပြဲေျဖဖို႔ ဆြမ္ပရာဘြန္ကို သြားေနတဲ့အေၾကာင္း ေျပာျပတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ကလည္း အဲဒီေနရာကိုသြားေနတာပါ။ ဒါေပမဲ့ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ စာေမးပြဲက်င္းပေနတာကုိ ၾကည့္႐ႈဖုိ႔ ယူနီဆက္ဝန္ထမ္းတစ္ဦးအေနနဲ႔ သြားခဲ့တာေပါ့။ ဒီဆရာမေတြကေတာ့ ရက္သတၱပတ္ ၂၀ ၾကာ တက္ေရာက္ခဲ့တဲ့ သင္တန္းမွာ မိမိတို႔သင္ခဲ့ၾကရတဲ့ သင္ၾကားေရးနည္းလမ္းအသစ္ေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး စာေမးပြဲေျဖဆုိၾကမယ့္ ဆရာ၊ ဆရာမ ၃၈ ေယာက္ထဲမွာပါတဲ့သူေတြပါ။

Tuesday, August 6, 2019

ေရွးဦးအရြယ္ကေလးသူငယ္အေရး ေဆာင္ရြက္ျခင္း - မိဘမ်ားအတြက္ အကူအညီျဖစ္ေစမည့္ နည္းစနစ္မ်ား

ေရးသားသူ ေမသက္သက္ဦး

ဧရာဝတီတိုင္းေဒသၾကီး၊ ပုသိမ္ျမိဳ႕ အေထြေထြျပည္သူ႔ေဆးရံုးၾကီးတြင္တာဝန္ထမ္းေဆာင္  ေနေသာေဆးဘက္ဆိုင္ရာ  လူမႈဝန္ထမ္းတစ္ေယာက္ ျဖစ္သည့္ အက္စတာသည္ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ဇြန္လ (၃) ရက္ေန႔မွ (၁၅) ရက္ေန႔အထိ က်င္းပေသာ ေရွးဦးအရြယ္ ကေလးသူငယ္ ဖံြ႔႔ျဖိဳးေရးအေျခအေန တိုင္းတာစစ္ေဆးမႈႏွင့္ ျပန္္လည္ထူေထာင္ေရး  (ECI)   မြမ္းမံသင္တန္းတြင္ ကေလးငယ္ ဖြံ.ၿဖိဳးမႈကိုအကဲျဖတ္ျခင္း၊ ဆန္းစစ္ျခင္းႏွင့္ အစီအစဥ္ နည္းစနစ္မ်ား(Assessment, Evaluation, Programming and System (AEPS)  ကို (၁၂) ရက္တာ တက္ေရာက္ ေလ့လာခဲ့ျပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္ စိတ္အားထက္သန္ကာ ယံုၾကည္မႈ ပိုရွိလာခဲ့သည္။